De Waterhouderij is een concept dat het InnovatieNetwerk (www.innovatienetwerk.org) samen met TransForum en Aequator Groen & Ruimte heeft ontwikkeld. Aequator Groen & Ruimte is de private motor achter het concept. De Waterhouderij is een systeemomslag in het huidige grondgebruik en waterbeheer. Het concept is ‘geboren’ vanuit de wens om de toekomstige droogteschade voor de landbouw te beperken. Deze kan oplopen van 50 tot wel 400 euro per hectare. Daarnaast heeft de Waterhouderij als doelstelling de wateraanvoer van elders te beperken, de waterkwaliteit te verbeteren en bij te dragen aan natuurdoelstellingen en de energievoorziening. De Waterhouderij zal waar mogelijk op gebiedsniveau kringlopen sluiten en de afhankelijkheid van water van elders beperken (met 30-80%). Ook biedt het plaats aan nieuw (agri-)business zoals visteelt, rietteelt, algenteelt, energiewinning en bestaat de mogelijkheid om water te verkopen aan naburige, “dorstige” industrie. Daarmee zijn behalve economische ook maatschappelijke doelen gediend.

De Waterhouderij sluit aan op maatschappelijke ontwikkelingen zoals decentralisering van overheidstaken en trends zoals nieuwe governance van het waterbeheer, meer zelfvoorzienendheid van de regio en de kringloopgedachte.

Aequator Groen & Ruimte participeert thans in diverse praktijkonderzoeken waar de eerste waterhouderijen worden uitgewerkt. Voorbeelden zijn Oostkapelle in Zeeland en Zundert in Noord-Brabant. Daar werken tot 10 ondernemers onderling samen aan een duurzame zoet-water oplossing! Daarnaast verricht een student rechten van de Universiteit van Utrecht een onderzoek voor Aequator Groen & Ruimte naar de juridische implicaties en mogelijkheden van de Waterhouderij. Last but not least schrijven we met onze partners aan internationale onderzoeksvoorstellen op dit gebied.

De marktpotentie voor de Waterhouderij is reëel, hetgeen ook mogen blijken uit de belangstelling van een brede vertegenwoordiging van maatschappelijke partijen van bijvoorbeeld (in alfabetische volgorde): Brabant Water, Innovatienetwerk, Nationaal Groenfonds, Natuurmonumenten, provincie Drenthe, provincie Zeeland, Rabobank Nederland, Stuurgroep Landbouw Innovatie Brabant, STOWA, Waterleidingmaatschappij Drenthe, waterschap Hunze & Aa’s en ZLTO.

In 2024 moeten alle staldaken asbestvrij zijn. Die deadline lijkt ver weg. Maar waarom deze dure operatie nu al niet aanpakken en combineren met plaatsen van zonnepanelen op de nieuwe daken? De Vereniging Noardlike Fryske Wâlden (NFW) startte daarom samen met Hollema Bouw uit Surhuisterveen, The Sun Factory uit Suwâld en de Rabobank het project Skjin en Enerzjy Neutraal.De twee bedrijven verzorgen respectievelijk de asbestsanering en plaatsing van de panelen, Rabobank biedt deelnemers om de drempel te verlagen een lening aan tegen een iets lagere rente.

Volgens Ellen Gebben van de NFW slaan boeren met het project een aantal vliegen in één klap. Ze zijn verlost van het gevaarlijke asbest en kunnen nu al voldoen aan de wettelijke eisen. Tegelijk kunnen ze de saneringskosten en soms zelfs meer, terugverdienen met de schone energie die de panelen leveren. En met de verwachte stijging van energieprijzen is het niet alleen een duurzame maar ook lonende investering. In december startte een pilotproject in Tytsjerksteradiel. Bij succes kunnen boeren uit heel de Noardlike Fryske Wâlden meedoen. Gebben: ,,Voor een individuele boer is asbestsanering duur en zelf op zonnenenergie overstappen een ingewikkeld project met haken en ogen. Het project Skjin en Enerzjy Neutraal ontzorgt de boer waarbij de Noardlike Fryske Walden als één loket fungeert waar de leden van de NFW terecht kunnen.

Voor elke boer is de situatie anders en wordt er per geval kosteloos een werk- en rendementsberekening gemaakt voor het meest slimme en voordelige arrangement.”

Bericht Friesch Dagblad 24 januari 2012

“We zijn met zowel de uitvoering van de pilot bezig als met het ontwikkelen van ideeën over de voorstellen van de Europese Commissie en de kabinetsreactie daarop. In de voorbereiding hebben we afspraken gemaakt met grondgebruikers over een aantal te leveren diensten, uitgedrukt in certificaten. Daarbij zij prestatieafspraken gemaakt tussen de vereniging NFW en de grondgebruiker over welke prestaties ze op welk perceel leveren. Daar zijn ze mee aan de slag gegaan. Over de optelsom van de prestaties van alle (98) deelnemers heeft de vereniging NFW een prestatieafspraak met het ministerie van EL&I gemaakt.

Daarnaast zijn wij druk bezig met zelfsturing en controle op afstand. Dat is een belangrijk onderdeel van onze pilot. We brengen het nu in de praktijk met de schouwcommissie. We zijn ook aan het onderzoeken en uitwerken hoe je die controle op afstand kunt regelen, welke protocollen je nodig hebt en hoe je dat in het nieuwe landbouwbeleid kunt inbedden.”

Het hele interview is als pdf te lezen op:

http://www.toekomstglb.nl/upload/files/noordelijke_friese_wouden__wouter_rozendaal.pdf

Beide gebieden krijgen in het kader van Ruimte voor de Rivier te maken met een dijkteruglegging. Door het overwegende landbouwkundige gebruik van de gronden en de aanwezigheid van diverse bedrijven in het buiten te bedijken gebied, is Aequator Groen & Ruimte gevraagd om de diverse landbouwkundige aspecten in beeld te brengen.

Deze aspecten zijn verwoord in een 3-tal rapportages:

• Basisrapport landbouw: hierin wordt onder andere de landbouw in het gebied beschreven met haar ontwikklingen, kansen en knelpunten ten aanzien van bedrijven en ondernemers
• Effecten op landbouw na inundatie: in deze rapportage worden de verschillende facetten beschreven waarmee landbouwbedrijven en -gronden te maken krijgen na inundatie van het gebied. Onderdelen hiervan zijn voedselveiligheid, juridische gebruiksmogelijkheden, handhaving van buitendijkse veebedrijven en gebruiksmogelijkheden van geinundeerde gronden.
• Beoordeling van de huidige en toekomstige gebruiksmogelijkheden van het gebied. Op basis van onder andere veldbodemkundig onderzoek is inzicht gegeven in de huidige gebruiksmogelijkheden van de gronden, kansen en knelpunten nu en straks en ingegaan op geohydrologische aspecten die samenhangen met de dijkterugleggingen en hiermee gepaard gaande afgravingen.

Rutger Munters is bij dit project betrokken als projectleider vanuit Aequator. Tevens is hij vertrouwenspersoon voor de belanghebbende landbouwbedrijven/grondeigenaren. Daarnaast geven hij en zijn projectteam gevraagd en ongevraagd adviezen over meest uiteenlopende landbouw gerelateerde vraagstukken.

Rutger Munters vervuld voor het waterschap de rol van projectleider. Ze stuurt de betrokkenen binnen en buiten het waterschap aan om de diensten in 2012 weggezet te krijgen in het gebied.

Wat is een blauwe dienst

Daarvan is sprake als een deelnemer op zijn grond een onderhoudsdienst verricht voor het waterschap. Het waterschap verkrijgt hierdoor niet het eigendom van de grond.
Bij een blauwe dienst is altijd sprake van vrijwilligheid. Dit betekent dat de eigenaar van de grond waarop de blauwe dienst betrekking heeft, de dienst alleen levert omdat hij of zij dat zelf wil. Uitgangspunt is het streven naar realistische beheerslasten en zo weinig mogelijk bureaucratie. In de komende jaren onderzoekt het waterschap de mogelijkheid naar een permanent karakter van de dienst als onderdeel van het waterbeheer. De overeenkomsten hebben een duur van zes of twaalf jaar.

Soorten

Waterschap Veluwe kent vier blauwe diensten. Deze worden in specifieke delen van het werkgebied verricht.

• Beheer van bufferranden
• Afvoeren en verwerken van maaisel
• Aanleg van natuurlijke en natuurvriendelijke oevers
• Beheer van natuurlijke- en natuurvriendelijke oevers

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u terecht op de site van Waterschap Veluwe

Artikel waterhouderij uit de Nieuwe Oogst januari 2012