Deze week meldde de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) dat de aarde nog nooit zoveel warmte vasthield als in 2025. Sommige van de negatieve gevolgen zullen nog jaren merkbaar zijn. Op dagelijkse basis is ons weer al extremer geworden en dat ervaarde onze collega Joost afgelopen zomer ook. Hij ontving een dringend telefoontje tijdens zijn veldwerk in de provincie Groningen. In Groningen was het warm en droog, maar bij Joost was de situatie thuis heel anders. Na een paar hete dagen stormde en regende het hevig. Hoewel zijn huis hoog op de Veluwse stuwwal staat en dus helemaal niet gevoelig is voor overstromingen, besliste de onverhoopt verstopt geraakte afvoerpijp daar anders over! Die kon de plotselinge hevige regen niet aan en dus stond zijn keuken bijna onder water. Door snel te handelen konden de ergste gevolgen worden voorkomen. Als agrohydroloog begon Joost zich echter af te vragen wat zo’n extreme gebeurtenis zou betekenen voor boeren en hun gewassen in andere gebieden in het land. Daarom besloot hij het SWAP-model erbij te pakken. In het volledige artikel op onze website lees je hoe zulk zeer specialistisch modelleerwerk alles te maken heeft met het oplossen van de huidige maatschappelijke spanningen op het platteland.
Aangezien de situatie in de buurt van Winterswijk nog extremer was dan bij Joost thuis, gebruikte Joost voor het SWAP-model gegevens van het meteorologische station Hupsel, lokaal relevante bodemtypes en grondwaterdynamiek en koos hij als gewas maïs. Met verschillende runs werden de effecten van de extreme hitte en de daaropvolgende storm van meer dan 20 mm binnen een uur gescheiden. De modelresultaten lieten geen substantieel effect van de hitte op het bodemvochtgehalte zien op korte termijn of op de gewasgroei op langere termijn. De storm zorgde echter wel voor iets minder droogtestress in de daaropvolgende weken, maar alleen voor een droge, grove zandgrond. Een interessant resultaat, maar waarschijnlijk niet geheel realistisch.
Joost: “Ik vermoed dat het model met de vrij standaard gekozen parameterwaarden geen realistische infiltratie berekende en ik vraag me ook af waarom er geen rekening is gehouden met het effect van de hitte op het gewas op de warme dagen zelf. Dit betekent dat de berekende waterbalansen waarschijnlijk onjuist waren. Ik had geen zin om nog meer tijd te besteden aan het aanpassen van het model, net zoals er in echte (betaalde) projecten meestal, maar beperkte tijd is voor dergelijke inspanningen.”
Bij Aequator Groen + Ruimte gebruiken we dergelijke agrohydrologische modellen gewoonlijk om een eerste schatting te maken, een eerste idee van de orde van grootte. Bovendien vergelijken we de resultaten altijd met veldwaarnemingen en lokale kennis. Zelden gaan we dieper in op de details en verfijnen we een agrohydrologisch model tot in het kleinste detail. Afgezien van de financiële beperkingen, kunnen we meestal goede schattingen maken door onze lokale en hydrologische kennis toe te passen. Dit komt vooral van pas wanneer we gevraagd worden om de hydrologische modellen van andere bedrijven en de daaruit voortvloeiende effecten op het bodem-water-plantensysteem kritisch te beoordelen. Omdat we bekend staan als een betrouwbare en onafhankelijke intermediair, worden we hiervoor vaak ingehuurd door een boerencollectief. In deze gevallen is het onze taak om ervoor te zorgen dat hun belangen goed worden vertegenwoordigd in het proces. Om dat te bereiken, zijn we extra kritisch op de modellering en stimuleren we modelleurs om keuzes te maken. Dit klinkt misschien subjectief, maar het is essentieel werk om vooruitgang te boeken in ons intensief gebruikte buitengebied waar elke vierkante meter telt.
Ons zeer technische werk staat dus niet los van maatschappelijke kwesties en politiek; de spannignen tussen boeren, natuurorganisaties en de overheid kunnen groot zijn. Door onze agrohydrologische kennis in te zetten, dragen we bij aan het samenbrengen en bij elkaar houden van verschillende belanghebbenden. Soms is dit echter niet voldoende en is het beter om de inhoudelijke aanpak los te laten. Dan moeten eerst de interpersoonlijke spanningen en vertrouwenskwesties worden opgelost. Vaak voelen mensen zich gewoon niet gehoord en gezien vanwege negatieve ervaringen. Het is van groot belang om mensen bij elkaar te brengen. Door rechtstreeks met elkaar te praten, in plaats van alleen online over elkaar te horen, ontdek je dat ‘de anderen’ niet zo anders zijn als je denkt.
Zo’n gesprek gaat nog gemakkelijker buiten in het veld, waar nieuwsgierigheid en het gesprek over koetjes en kalfjes meestal elke spanning doen smelten. Dit alles terwijl de agrohydroloog druk bezig is met boren en tegelijkertijd één oog en één oor op het gesprek gericht houdt. Zit jij ook wel eens met vragen over wat het weer betekent en kan betekenen voor jouw bodem, gewassen, en/of watersysteem? En wat het effect van maatregelen daarop zou kunnen zijn? Neem dan contact op met Joost Iwema, bereikbaar via telefoonnummer 088 – 4262422 of per mail op jiwema@aequator.nl!
